Đền Cầu Thượng Phụng thờ Tướng quân Lê Điện
Ngày 04/03/2021

Cách đây gần 1.500 năm, theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư của Sử gia Ngô Sỹ Liên chỉ dẫn: Giữa thế kỷ thứ VI (541-544) Nhà Lương gây hấn, đưa đại binh xâm chiếm nước ta gieo rắc đau thương, tang tóc khiến trăm họ, muôn dân phải điêu đứng, lầm than, thống khổ.

Trước thảm cảnh giặc Lương bạo ngược, tham tàn:

“Nướng dân đen trên lò họa

Hãm con đỏ vào hố tai …”

            Lý Bí – vị anh hùng dân tộc văn võ song toàn, kinh bang tế thế, đức độ khoan dung lại có chân mệnh của đấng minh quân thiên tử, đã dựng cờ khởi binh dấy nghĩa, lãnh đạo muôn dân nhất tề đứng lên đập tan cuồng vọng của tập đoàn phong kiến phương Bắc, làm thất bại âm mưu đô hộ giày xéo non sông đất nước Lạc Hồng. Vốn thông tuệ, mẫn tiệp lại am tường binh pháp lược thao, được các bậc anh hùng hào kiệt, danh nhân nghĩa sĩ, khai quốc công thần như Triệu Túc, Tinh Thiều, Phạm Tu, Triệu Quang Phục … ứng nghĩa phù giúp, nhân dân hết lòng ủng hộ dù phải nằm gai nếm mật, gian khổ hiểm nguy:

“Qua nhiều trận giao tranh

Trải từng phen tử chiến”

          Cuối cùng, quân dân ta đã quét sạch chống Lương ra khỏi bờ cõi, khai quốc Vạn Xuân độc lập, Lý Bí đăng quang ngôi hoàng đế hiệu là Lý Nam Đế, mở ra một thời kỳ văn trị lẫy lừng, võ công quật khởi.

          Ngày tấu khúc khải hoàn, triều đình đã vinh phong cho công thân dũng tướng, trong số những người lập công đầu có tướng quân Lê Ngọ và bốn người con tài năng lỗi lạc, vô song, đó là Lê Điện tướng quân, Lê Á  , Mộc Hoàn và Vương Vị.

          Tương truyền rằng: Tướng quân Lê Ngọ là một trang anh hùng tuấn kiệt, sinh ra và lớn lên tại khu Đông Thành, xã Hương Càn, tổng Lương Khê, huyện Hoằng Hóa, phủ Hà Trung, đạo Ái Châu, hiệu là Quốc Công, thân cao 6 thước, có sức khỏe phi thường, muôn người không ai địch nổi, ngài khởi binh ứng nghĩa là thiết lập công lớn được Đức Vua phong tước Ngọ công, đốc lĩnh hầu thống lĩnh ba quân.

           Phả tích được khắc trên văn bia ghi lại: Tướng quân Lê Ngọ có hai người vợ, cả hai phu nhân đều đức hạnh đoạn trang, tiết nghĩa thảo hiền, vợ chính thất là Sâm Nương  nằm mộng thấy có hai con rồng vàng trên trời  bay xuống nhập vào bụng mình, sau này sinh ra được bọc bởi hai con trai khôi ngô tuấn tú, tai to, mặt lớn,trán có ghi chữ: Một con là Lê Điện tướng quân, một con là Á Thánh đại tướng. Năm ba tuổi được thân phụ đặt tên: Con cả là Điện Công, con là Á Công.

          Vợ thứ hai là Hoan Nương ở Trang Bài Cát, đêm mơ thấy có cây gỗ lớn trôi sông liền vớt về và bổ ra thì thấy có hai vị trí Thanh Đồng chạy ra, có chữ đề: Một là Mộc Hoàn, một là Vương Vị, từ đó phu nhân mang thai rồi sinh ra một bọc có hai con trai, sau này được Vua đặt tên là Mộc Hoàn Hầu và Vương Vị Hầu; lớn khôn cả công tử đều võ nghệ tinh thông, thi phú văn chương điêu luyện, nhìn xa trông rộng, nghìn kinh vạn quyển thấu suốt cung trường lễ giáo. 

          Khi giặc Lương tràn sang đánh phá cướp bóc nước ta, Lý Bí đã cho xây dựng hai tuyến phòng thủ lớn để chặn giặc. Một tuyến phòng thủ chạy dọc theo sông Tô Lịch và một tuyến phòng thủ ven biển lấy tên là tuyến phòng thủ Chu Diên ( ngày nay gồm các tỉnh: Quảng Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Hà Nam) các quan bản địa chống cự không nổi đành cấp báo về Triều đình, tướng quân Lê Ngọ cùng bốn người con phụng mệnh đức Vua đem quân sĩ xuất chinh đánh giặc tại tuyến phòng thủ Chu Diên, giao tranh suốt 20 trận thắng bại bất phân. Tướng quân Lê Ngọ bèn dùng kỳ binh, đánh tiếp 30 trận nữa, khiến giặc Lương đại bại, bạt vía kinh hồn tháo chạy thoát thân, binh mã địch chết quá nửa, bọn còn lại hốt hoảng ùn xuống sông Côn (nay là sông  Cầu), làm nước sông ứ lại không chảy được. Nhưng không may trong khi truy kích địch, tướng quân Lê Ngọ bị trúng tên độc, ít lâu sau qua đời.

           Các con dâng biểu tâu trình, đức Vua vô cùng thương xót, cho lưu cư quê ngoại là Trang Bài Cát, xây miếu trên lăng thờ tự ở Khu Chàng với thần Hiệu Ngọ Quốc Công Đại Vương.

           Mười hai năm sau giặc Chiêm thành ở phía Nam động binh đem quân thủy bộ đánh thẳng vào Ái Châu, Hoan Châu, Sơn Nam Hạ, uy thanh chấn động một dải biên cương.  Trước thế giặc mạnh, Vua hạ chiếu phong Lê Điện tướng quân Thống Lĩnh đại thần cùng ba em đem quân bản bộ tiên phong tiến thẳng ra Ái Châu chinh phạt quân thù, hai bên dàn trận thế, bỗng trời đất mù mịt, một vị Đại quan mặc áo xanh, tay cầm cờ đỏ, cưỡi trâu xanh, theo sau là một đoàn binh mã mặc toàn màu vàng từ trên trời bay xuống xưng là Ngọ Công Đại Vương phán bảo: Ta khâm mệnh Ngọc Hoàng Thượng Đế,  sắc hạ âm phù các con trừ giặc. Dứt lời vị quan đó tay trái cầm loa đồng, tay phải phất cờ đỏ, một trận bão lớn nổi lên, giặc Chiêm Thành kinh hoàng tháo chạy, giáo mác vất lại như núi, Lê Điện tướng quân thừa thắng xông tới, bọn giặc chạy dài, chủ tướng Đỗ Quang Khải bị phanh thây vất xuống sông Mã, bọn còn lại được bắt sống không sót một tên.

           Lê Điện tướng quân toàn thắng thu quân về Kinh, vang khúc khải hoàn, nhà Vua hài lòng đẹp ý cho hành lễ tế cáo trời đất rồi mở tiệc khoản đãi trọng thưởng tướng sỹ,  Điện Công được phong là Đại Nguyên Soái tướng quân thăng  nhiệm đạo Sơn Tây, Á Công được phong là Đô Thiên Giám tướng quân, Mộc Công được phong làm Hình Bộ Thượng Thư, Vị Công được phong là Lại Bộ Thượng Thư. 

          Bốn công tử tạ ân và xin nhà Vua cho rước sắc chỉ về quê ngoại, Vua y chuẩn, Trang Bài Cát là nơi sinh, là nơi hưởng lộc và sau trăm tuổi là nơi thờ phụng. Chư công bái tạ rước sắc chỉ về quê Bài Cát Trang mời phụ lão nhân dân dự hưởng lộc, có bài thơ rằng:

"Nhất đường tụ hội tử tinh thần

Vạn cổ hương yên nhật nhật tân

Tuy thị tửu trung hoan ẩm ngữ

    Tình ư Bài Cát ức niên xuân "

          Nghĩa là một nhà xum họp với bốn vị tinh thần, muôn năm hương khói ngày ngày mới, cùng lời chúc hân hoan uống rượu, tình nghĩa với người dân Bài Cát bền mãi vạn ức năm.

          Sau đó, Đại nguyên soái tướng quân Lê Điện và ba anh em cùng người nhà về quê nội tại xã Hương Càn, tổng Lương Khê, huyện Hoằng Hóa, phủ Hà Trung, đạo Ái Châu (nay là Thanh Hóa) làm lễ tam sinh, ba tháng hành lễ bái tạ gia đường, vui với nhân dân bà con trong họ mạc quê nội, rồi cùng ngài cùng người nhà lên núi ngoạn cảnh.

Đang ngồi nghỉ trên bàn đá của dãy núi quê nhà, bỗng trời đất mù mịt, sấm gió ầm ầm, bốn công tử thấy một thiên tướng người cao chín thước, đầu đội mũ quan, mặc áo hoàng bào kim giáp từ trên trời bay xuống và nói rằng “chiêm tặc dĩ tàn quốc dĩ an, khâm thừa đế triệu tử công hoàn” nghĩa là chiêm thành đã bị đánh tan, đất nước yên bình, thừa lệnh thượng đế triệu bốn công tử về trời, trước khi thiên tướng cưỡi mây bay đi, bốn công tử cùng thốt lên mấy tiếng động cả tới thiên đình rồi hóa đó là ngày 12 tháng 9 năm Tân Tỵ (561).

Lê Điện tướng quân và các em hóa thánh, đức vua và muôn dân vô cùng thương cảm tưởng nhớ công lao phụ quốc an dân, vua ban sắc phong cho lập đền, miếu phụng thờ bốn mùa hương đăng cúng tế, thời gian trôi qua các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần và Hậu Lê rồi Lê Trung Hưng. Năm 1944, vua Lê Trang Tông đem binh mã đi đánh nhà Mạc vì tội kết thân với nhà Minh. Một hôm nhà vua đến phủ Tân Hưng, huyện Thanh Lan, Trang Bài Các nơi có miếu thờ 5 vị đại vương. Khi mặt trời đã ở sau núi, vua vào trong miếu nghỉ. Nửa đêm trong lúc mơ màng, vua thấy 5 vị Đại vương từ trên thượng điện đi xuống tay cầm kim bài, mình mặc áo giáp tâu với nhà vua: Chúng thần là cha con một nhà, là danh tướng thời tiền Lý Nam Đế. Nay nước nhà có biến xin nhà vua đem binh đánh gấp, chúng thần sẽ đem âm binh, âm tướng đại  chiến giúp vua. Nhà vua còn nghe rõ trên điện vang lên 3 tiếng trống đồng liền thức tỉnh. Biết là thần linh hiển báo, vua lập tức tiến binh chỉ đánh một trận đã thắng. Về kinh kỳ Vua Gia Phong thượng đẳng tối linh Ngọ công: là hiện ứng uy linh Đại Vương. Lê Điện tướng quân là hiền tài vũ lược đại vương; Á thánh là Tế thể an dân đại vương; mộc hoàn là dũng lược Trần Quảng đại vương; Vương Vị là hiển ứng uy dũng đại vương.

Đã có 17 đạo sắc phong và chỉ dụ của các vua: Lê Cảnh Hưng, Lê Chiêu Thống, Vua Cảnh Thịnh, Vua Gia Long, Vua Hàm Nghi, Vua Khải Định ban tặng.

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử công trạng và chiến thích của tướng quân Lê Ngọ, Lê Điện tướng quân cùng các bậc tiên hiền, nghĩa liệt vẫn trường tồn trong tâm thức nhân gian, đền thờ Lê Điện tướng quân tọa lạc tại thôn Cầu Thượng, xã Đông Dương, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình là di tích tín ngưỡng tâm linh từ lâu đời, là nơi thờ phụng nghiêm cẩn thiêng liêng

Tin liên quan